Krappe suikermarkten zorgen voor hoge prijzen
In 2023 zijn de mondiale suikerprijzen flink gestegen. De termijnmarkt voor zowel ruwe als witte suiker zijn opgeklommen tot het hoogste niveau van het afgelopen decennium. Onder meer door tegenvallende oogsten en krapte in vrij beschikbare suiker hield dit hoge prijsniveau de afgelopen weken stand. Inmiddels is het weersfenomeen El Niño bevestigd. Dit zorgt voor een krapper marktvooruitzicht voor 2024. De EU-27 kent na een relatief lage suikerproductie in ‘22/’23 een valse start van het nieuwe groeiseizoen. De krappe marktsituatie in de EU-27 zet zich daarom voort.
Wereld
De suikerprijzen op de termijnmarkten liepen de afgelopen maanden op. In het eerste kwartaal van 2023 zijn recordhoogtes aangetikt. Inmiddels stabiliseren de prijzen zich na een kleine prijscorrectie op dat hoge niveau. Dit geldt voor zowel de prijs van witsuiker als van ruwe suiker.
Figuur 1
Een belangrijke reden voor de stijging is dat diverse belangrijke suiker producerende regio’s lager dan verwachte opbrengsten realiseerden. Met name India en Thailand vielen tegen. Ook meerdere kleine(re) suiker producerende regio’s laten teleurstellende opbrengsten zien. In Brazilië was het beeld iets anders. Daar wordt inmiddels zo veel mogelijk suiker geproduceerd. Maar deze grote productiestijging is ontoereikend om de wereldmarkt van voldoende suiker te voorzien.
Dit valt samen met, door zo’n vijf jaar van tekorten of amper overschotten, beperkt beschikbare vrij verhandelbare suiker.
Figuur 2
De markt ervaart daardoor de krapte sterker bij iedere productietegenvaller. Dit wordt momenteel versterkt vanwege logistieke problemen (onder meer door een grote graanoogst) in Brazilië. De fysieke suikermarkt in verscheidene regio’s is gespannen. Diverse regionale prijzen zijn tot recordhoogtes gestegen, zoals in de USA, China en Nigeria.
Analisten hanteren uiteenlopende schattingen over de productie en vraagontwikkeling. Algemene consensus is dat 2022-2023 van een mondiaal overschot naar een evenwicht tot klein tekort is omgeslagen. Voor 2023-2024 is het beeld ongewisser. Echter, de bevestiging door de National Oceanic and Atmospeheric Administration (NOAA) dat we in een El Niño zijn beland, geeft onrust. El Niño heeft vaak een negatieve impact op de suikerproductie in met name Azië en Zuid-Amerika. Ondanks dat er nog veel vraagtekens zijn over de ontwikkeling van de suikerconsumptie bij hoge inflatie en economische tegenwind, lijken de hogere prijzen op de termijnmarkten langer aan te houden.
Markt in de EU-27
Valse start groeiseizoen
Het groeiseizoen in de EU-27 van de bieten is weer onderweg. In de belangrijkste Europese teeltgebieden is de uitzaai vertraagd met zo’n twee tot drie weken ten opzichte van het langjarig gemiddeld. In Frankrijk, de Benelux en Duitsland is dit de meest vertraagde uitzaai van deze eeuw.
Vanwege de grotere hoeveelheden regen in de winter en de eerste maanden van 2023 is de grondwaterstand op veel plaatsen hersteld. Deze positieve ontwikkeling staat in schril contrast met de nu heersende droogte. Sinds begin mei heeft het praktisch niet geregend. In combinatie met hoge zonkracht en straffe noorderwind zorgt dit voor uitdroging van de bovenste grondlagen. Vanwege de late uitzaai zijn veel kleine bietenplantjes extra kwetsbaar voor deze droogte.
EU-27 areaal bieten in 2023
Officiële areaalgetallen zijn nóg niet gepubliceerd door de Europese Commissie. Er zijn verschillende signalen uit de lidstaten, grofweg lijkt het areaal stabiel te zijn gebleven. In Polen en Spanje is flink wat areaal bijgekomen. Terwijl in Frankrijk het areaal met ruim 5% lijkt te zijn gedaald. Dit maakt dat bij gemiddelde opbrengst er wat verschuiving van aanbod in de EU-27 plaatsvindt. In Nederland is het areaal fractioneel gedaald naar 83.500 hectare.
Netto-importeur
De voorraad EU-27-suiker landt volgens de Europese Commissie eind 2022/2023 op 1,236 mln. ton.
Figuur 3
Afgelopen maanden zijn de suikerimporten in de EU-27 sterk toegenomen. In de eerste zeven maanden van dit suikerjaar (oktober–april) is de suikerimport met ruim 1,6 mln. ton al hoger dan over het gehele jaar 2021-2022. Deze importen zijn nodig om de teleurstellende bietsuikerproductie in relatie tot de marktvraag aan te vullen.
Opvallend is dat Oekraïne het afgelopen jaar veel suiker naar de EU-27 heeft geëxporteerd, inmiddels ruim 250.000 ton. Aangezien de Oekraïense regering van 5 juni tot medio september een exportverbod op suiker heeft afgekondigd, zal dit volume amper stijgen.
Verwachtingen
Het is nog ongewis welke impact inflatie en hogere suikerprijzen hebben op de suikerconsumptie. In sommige segmenten valt de vraag terug, terwijl andere segmenten juist een toenemende vraag laten zien.
De ontwikkeling van het groeiseizoen in combinatie met de verwachte fractionele stijging van het areaal zorgen voor de verwachting dat de EU op weg is om voor het zesde jaar op rij netto-importeur te worden.
Enerzijds is er de noodzaak om suiker te importeren. Anderzijds is de relatieve beschikbaarheid op de wereldmarkt laag. Daarom moeten de suikerprijzen in de EU-27 hoog genoeg zijn om voldoende te kunnen importeren. Temeer omdat ook de bietenprijzen hoog moeten blijven. De vooruitzichten van flink hogere bietenprijzen hebben namelijk niet geleid tot structurele areaalstijging in de EU-27. De kosten en (teelt) risico’s zijn voor akkerbouwers sterk gestegen, terwijl gewasalternatieven ook financieel interessant zijn. Een voldoende hoge bietenprijs zal een voorwaarde zijn om aanbod van bietsuiker in de EU-27 op peil te houden.
Zekerstellen van de beschikbaarheid van suiker blijft in de huidige marktcontext in ieder geval een belangrijk thema.