Krapte in EU-27 suikermarkt houdt aan

Wereldmarkt

Voor het huidige suikermarketingjaar, dat loopt van 1 oktober tot en met 30 september, wordt een (klein) productieoverschot op de wereldmarkt verwacht. Dit compenseert de productietekorten van de afgelopen jaren enigszins. In Brazilië, ’s werelds grootste suikerexporteur, zijn de weersomstandigheden vrij gunstig geweest. De productieverwachting voor de recent aangevangen suikerrietcampagne is daardoor positief. De prijzen voor ethanol uit suikerriet staan in Brazilië al geruime tijd onder druk. Dit komt door de daling van de olieprijs de afgelopen maanden. 

Ook heeft de Braziliaanse overheid, na de presidentsverkiezing van Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva, enkele maatregelen genomen die de prijs van ethanol verder drukken. Dit maakt dat suikerrietverwerkers zoveel mogelijk suiker willen produceren. Deze suiker is ook nodig om de wereldmarkt van voldoende suiker te voorzien. Op de wereldmarkt bepaalt India momenteel het sentiment. De oogst valt daar iets onder de verwachtingen uit. Daardoor beperkt de overheid exportmogelijkheden. Ook rolt India een omvangrijke transitie uit naar ethanol. Dit beperkt de beschikbaarheid van suiker verder. 

Laatstgenoemde factoren hebben ervoor gezorgd dat er relatief weinig vrij beschikbare suiker is op de wereldmarkt. Hierdoor reageert de markt soms sterk op nieuws over beschikbaarheid. Dit wordt versterkt door de toegenomen activiteit van speculanten.

Bietsuikerproductie EU

In vrijwel alle EU-landen zijn de bietencampagnes afgerond. De verwachte productie van bietsuiker ligt volgens de Europese Commissie op circa 15 miljoen ton. Dit is significant lager dan de 16,6 miljoen ton vorig jaar. Het is zelfs het op één na laagste productieniveau sinds de afschaffing van de suikerquota in 2017. Deze productiedaling komt enerzijds door het met ruim 4% afgenomen suikerbietenareaal in de EU-27.

Anderzijds hebben de weersomstandigheden tijdens het groeiseizoen niet meegezeten. De zomer was gedeeltelijk (te) droog in Europa. De herfst kenmerkte zich vervolgens door langdurige periodes met weinig zon, flinke regenhoeveelheden en relatief hoge temperaturen. Door deze combinatie van factoren zijn de opbrengsten in de EU-27 gemiddeld genomen redelijk teleurstellend. De teeltresultaten in Nederland en België vormen een positieve uitzondering. In Nederland viel de gemiddelde opbrengst met 14,5 ton suiker per hectare immers hoger uit dan het vijfjarig gemiddelde van 13,9 ton.  

Netto-importeur

De EU-27 is zodoende ook in het suikermarketingjaar 2022-2023 netto-importeur van suiker. Voor het vijfde jaar op rij produceert de EU-27 niet genoeg om in de eigen behoefte te voorzien. Vanwege de beperkte beschikbaarheid van suiker in veel teeltgebieden die heffingsvrij naar de EU-27 mogen exporteren, stijgen de importprijzen flink. Ook de suiker die met €98/ton heffing (CXL suiker) wordt geïmporteerd, vindt structureel zijn weg naar de EU-27 om de tekorten aan te vullen. Opvallend is de sterk toegenomen suikerimport uit Oekraïne. Aangrenzende landen als Polen en Roemenië importeren inmiddels gretig Oekraïense suiker. De beschikbare hoeveelheid Oekraïense suiker is echter beperkt.

Voorraad

Door de teleurstellende bietsuikerproductie en de beperkte beschikbaarheid van importsuiker teert de EU-27 verder in op de (verwachte) eindvoorraad. Deze is op het einde van het huidige suikermarketingjaar laag: circa 1,35 miljoen ton. 

Aangezien de EU-27 al minimaal suiker exporteert en minimaal ethanol produceert, is er weinig perspectief op ruimere voorraden. Ook blijft de EU-27 suikerconsumptie groeien vanwege bevolkingsgroei, terwijl het consumptiegedrag beperkt verandert.  

Nieuwe onzekerheid

Ook is de bietenteelt in veel landen in onzekerheid gestort na een uitspraak van het Europese Hof van Justitie. De Belgische overheid is namelijk op de vingers getikt dat het (te) structureel een vrijstelling verstrekt voor het gebruik van neonicotinoïden in onder meer bietenzaad. Deze zaadbehandeling helpt luizen en daarmee het vergelingsvirus te beteugelen. In Nederland is sinds het verbod in 2019 nooit een dergelijke vrijstelling verleend. Echter wél in diverse andere belangrijke bietenteeltgebieden, zoals Frankrijk en Polen. Het is nu onduidelijk wat de impact hiervan is in andere EU lidstaten. De Franse regering heeft al wel direct besloten de vrijstelling voor het nieuwe teeltseizoen 2023 in te trekken. Dit heeft geleid tot boerenprotesten. Telers vrezen voor gedeeltelijk misoogsten en neigen sterk hun bietenareaal verder te reduceren.    

Verwachtingen bietenteelt

De ontwikkeling van het EU-27 areaal in teeltseizoen 2023 is onzeker, door de recente “neonics” ontwikkelingen zijn de eerste vooruitzichten in Frankrijk negatief, ondanks dat bietenprijzen in de gehele EU significant gestegen zijn om de teelt rendabel en aantrekkelijk te houden.  

Telers kijken steeds kritischer of ze nog structureel bieten blijven telen. Diverse jaren van matige opbrengsten teisteren de sector. Regelgeving omtrent het gebruik van gewasbescherming en de invulling van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zorgen voor uitdagingen in de bietenteelt die de opbrengstpotentie beperken. Ook is er door concrete EU regelgeving, zoals verplichte bufferstroken langs sloten, minder akkerbouw areaal beschikbaar. De prijzen van alternatieve gewassen zijn daarnaast flink gestegen. Dit zorgt voor een nóg grotere druk op suikerbietenverwerkers om een hoge(re) bietenprijs te betalen.

Vooruitzicht

Door deze eerder genoemde ontwikkelingen is het de vraag of de geprognotiseerde lichte groei van het EU-27 bietenareaal in 2023 wordt gerealiseerd. Door alle onzekerheden moet het groeiseizoen uitzonderlijk goed verlopen om meer dan 16 miljoen ton bietsuiker te produceren in 2023-2024. Terwijl er juist in de bietenteelt meer teeltonzekerheden ontstaan. Uiteindelijk zullen de weersomstandigheden tijdens het groeiseizoen ook weer van groot belang zijn voor de uiteindelijke productieomvang. Op basis van al deze factoren tezamen lijkt de suikerkrapte in de EU-27 langer aan te houden.           

Overige berichten