Mondiale onrust treft ook suikermarkt
De gevolgen van het betreurenswaardige conflict tussen Rusland en Oekraïne zijn groot. Naast een humanitaire crisis, zijn met name energie-, grondstof- en agrarische markten onder hoogspanning komen te staan. Door de impact van de COVID-pandemie worstelden veel bedrijven al met onder meer internationale logistiek. Deze gecombineerde crises leiden inmiddels tot rap oplopende voedselprijzen en hoge inflaties. Al deze ontwikkelingen en onzekerheden hebben ook invloed op de suikermarkt.
Wereld
Als gevolg van het conflict tussen Rusland en Oekraïne zijn veel markten acuut getroffen door aanboduitval of verstoringen. Vanwege de maatregelen tegen Rusland en de blokkades van Oekraïense havens zijn bijvoorbeeld graan- en zonnebloemolieprijzen tot recordhoogtes gestegen.
De directe betekenis voor de suikermarkt van het conflict is echter beperkt. Rusland en Oekraïne exporteren namelijk beperkte hoeveelheden witsuiker. Veel produceren zij voor lokaal en regionaal gebruik. Indirect is de betekenis er onmiskenbaar wel.
Het effect op de energiemarkten (met name olie en gas) heeft namelijk een grote invloed op de suikermarkt. Stijgende olieprijzen hebben onder meer tot gevolg dat de productie van ethanol uit suikerriet steeds interessanter wordt. Brazilië verwerkt meer suikerriet tot ethanol dan vorig jaar.
Analisten hebben uiteenlopende schattingen. Met alle onzekerheden voor 2021-2022 lijkt de consensus een gebalanceerde markt te zijn. Dit verhoudt zicht tot een klein tekort eerder dit jaar. Een hogere suikerproductie in met name India en Thailand hebben voor die balans gezorgd. Daartegenover staat een hoger dan verwachte toename in suikerconsumptie als gevolg van veranderde consumptiepatronen na COVID.
Voor het suikermarketingjaar 2022-2023 is de voorlopige inschatting een klein overschot. Dit is nog onzeker aangezien weersomstandigheden de definitieve suikerproductie zullen bepalen en het effect van een beperkter gebruik van (dure) kunstmest zich nog laat raden. Daarnaast zijn er veel vraagtekens bij de ontwikkeling van de consumptie bij hoge inflatie en stijgende voedselprijzen.
Suikerprijzen op de termijnmarken hebben zich de afgelopen maanden in een licht opgaande trend begeven. Waarbij de witsuiker prijs meer is gestegen dan die van ruwe riet. De wijze waarop de wereldeconomieën in staat zijn de diverse crises op te vangen, zal de richting van de suikermarkt verder bepalen.
Markt in de EU-27
Groeiseizoen
Inmiddels is het groeiseizoen in de EU-27 van de bieten weer onderweg. In veel teeltgebieden is de uitzaai voorspoedig verlopen. Daardoor ligt de opbrengstverwachting in veel regio’s boven het langjarig gemiddelde. Het laatste JRC MARS Crop Monitoring Report van de Europese Commissie verwacht een opbrengst die circa 5% boven het vijfjarige gemiddelde ligt. Deze plantgroei is ook hard nodig om de areaalreductie te compenseren. Officiële getallen daarover zijn nóg niet gepubliceerd. Maar het EU-27-areaal lijkt verder te zijn gekrompen in lijn met de eerder beschreven verwachting (richting 3% reductie). Per land zijn er behoorlijke verschillen. Zo is in Duitsland sprake van een kleine groei in areaal. Dit wordt tenietgedaan door een beperkte krimp in Frankrijk. Terwijl in Spanje (ca. -/- 15%) en Polen (ca. -/- 12%) de ingeschatte reductie stevig is.
Netto-importeur
De EU-27-voorraad is door de Europese Commissie voor 2021/2022 naar boven bijgesteld. Dit komt door een hogere dan verwachte productie tijdens de vorige campagne in sommige landen.
De huidige bietengroei en de verwachte areaalreductie maken dat de EU-27 een suikerproductie verwacht die desondanks onvoldoende is om aan de vraag te voldoen. De EU is op weg om voor het vijfde jaar op rij een netto-importeur te worden. De benodigde suiker wordt door de toename van geopolitieke invloeden, zoals exportverboden om voedselprijzen te beteugelen, tegen hogere kosten geïmporteerd. De mondiaal logistieke situatie bemoeilijkt import verder. Europese suikerprijzen moeten hoog genoeg zijn om deze import te laten plaatsvinden.
Teeltontwikkelingen
De gunstige groeiomstandigheden zijn welkom voor de Europese bietentelers. Zij kijken kritisch of ze nog structureel bieten blijven telen. Diverse jaren van matige opbrengsten hebben het enthousiasme voor de bietenteelt negatief beïnvloed. Hierdoor loopt het areaal bieten al enkele jaren terug. Door de energiecrisis drukken hogere teeltkosten (onder andere voor kunstmest, gewasbeschermingsmiddelen en diesel) de marge van de teelt verder. Daarnaast zijn alternatieve gewassen flink in prijs gestegen. Dit zorgt voor druk op suikerbietenverwerkers om een veel hogere bietenprijs te betalen. In meerdere Europese landen worden daarom al fiks hogere bietenprijzen aangeboden voor 2022 en verder. Deze prijzen zijn noodzakelijk om de keten van voldoende suiker te blijven voorzien.
Verwachtingen
Naast de stijgende bietenprijzen nemen de verwerkingskosten van bieten flink toe door de gestegen energiekosten. Vooral olie en gas vormen met het afschalen van Russische importen een kritiek punt. Grondstofkosten voor onder andere papier, hout en plastic blijven onverminderd hoog.
De ontwikkeling van de suikerconsumptie laat zich lastig inschatten. Consumptiepatronen herstellen zich nadat de meeste COVID-maatregelen zijn afgeschaald. De komst van miljoenen Oekraïense vluchtelingen zorgt eveneens voor een verdere groei van de suikerconsumptie. Daartegenover is het nog ongewis hoe consumenten gaan reageren met hun koopgedrag op de gierende inflatie.
Al deze grote invloedsfactoren en onzekerheden maken het complex om de marktontwikkelingen goed in te schatten.
Zekerstellen van de beschikbaarheid van suiker lijkt in de huidige marktcontext in ieder geval een belangrijk thema.