Mondiale suikerprijzen stijgen tot grote hoogte
Afgelopen maanden zijn de mondiale termijnmarktprijzen voor zowel witsuiker als ruwsuiker flink gestegen. Sinds 2011 zijn vergelijkbare prijzen niet meer waargenomen. De Europese suikerprijzen volgen een ander patroon omdat er meer suiker dan verwacht beschikbaar lijkt. Echter ook hier bestaan nog flinke onzekerheden.
Wereld
Een combinatie van teleurstellende oogsten in belangrijke teeltgebieden, extreme weersomstandigheden, geopolitieke turbulentie en stijgende olieprijzen maakt dat de mondiale suikerprijzen op een hoog niveau liggen. Op korte termijn lijken ze daar ook te blijven.
Voor 2023-2024 wordt mondiaal een klein productieoverschot verwacht.
Na enkele jaren van productietekorten is dit slechts een minieme aanvulling van de voorraden. De enorme suikerproductie van bijna 40 miljoen ton in Brazilië wordt grotendeels tenietgedaan door tegenvallende productie in met name India en Thailand. Droogte heeft hiervoor gezorgd. India legt hierdoor voorlopig de export van suiker aan banden. Dit legt druk op de mondiale beschikbaarheid van suiker.
Het effect van El Niño in verschillende teeltgebieden zorgt voor verdere onzekerheid in de mondiale markt. Speculanten hebben hierdoor afgelopen week hun posities opgebouwd. Dit maakt dat de suikerprijzen verder zijn opgelopen.
De laatste maanden is de olieprijs verder gestegen. Dit wordt vooral veroorzaakt door een verlaagde productie in met name Saoedi-Arabië en de beperkte export uit Rusland. Een hogere olieprijs maakt de productie van ethanol aantrekkelijk(er) en zorgt daardoor voor een prijsvloer voor suiker. Het conflict in Israël en Palestina zorgt voor onrust op de oliemarkt. Dit vertaalt zich vanwege de koppeling met ethanol eveneens naar turbulentie op de suikermarkt.
Voor komend jaar zijn er buiten Brazilië weinig suiker producerende regio’s in staat hun productie significant te verhogen. De mondiale suikerconsumptie daarentegen, vooral in Azië en Afrika, neemt verder toe. Een suikerprijs op een hoger niveau is daardoor te verwachten.
EU-27
Door de uniek krappe marktsituatie tijdens het afgelopen campagnejaar lagen de Europese suikerprijzen deze zomer op recordhoogte. Door verschillende factoren lijkt echter meer suiker dan eerder verwacht beschikbaar voor het nieuwe suikerjaar, dat 1 oktober is aangevangen.
In de EU-lidstaten zijn de suikerbietcampagnes op dit moment in volle gang. Er vormt zich langzaam een beter beeld van de EU-suikerproductie voor het suikermarketingseizoen 2023-2024. Er lijkt sprake van een vrij gemiddelde opbrengst. De wortelopbrengst ligt in de meeste teeltgebieden wat hoger dan gemiddeld. Maar het suikergehalte stelt veelal teleur. Door de specifieke weeromstandigheden van de afgelopen maanden hebben de suikerbieten relatief een uitgebreid bladapparaat. Hierdoor groeien de wortelen goed. Vanwege het uitblijven van koudere temperaturen leggen de bieten echter minder dan gewoonlijk suiker aan. Dit voorlopige beeld leidt volgens de Europese Commissie tot een suikerproductie van zo’n 15,6 miljoen ton.
Nederland
De suikeropbrengst per hectare wordt volgens de laatste schattingen op circa 13,9 ton geschat. Dit is om en nabij het langjarig gemiddelde. Maar het is een daling ten opzichte van vorig jaar toen de opbrengst op zo’n 14,5 ton suiker per hectare uitkwam. Ook is de verwachting recent neerwaarts bijgesteld door een lager dan verwacht suikergehalte.
Voorraad
De Europese Commissie heeft in de laatste update van de suikerbalans de verwachte eindvoorraad voor 2023/2024 bijgewerkt.
Historisch gezien ligt deze op een relatief laag niveau, maar wél hoger dan eerder verwacht. Dit komt door meerdere redenen.
- De vertraagde uitzaai dit voorjaar heeft door een relatief gunstig groeiseizoen minder impact op de oogst van 2023-2024 dan verwacht. Ook is het effect van het vergelingsvirus dit teeltseizoen in de EU-27 meegevallen.
- In 2022-2023 is meer suiker geïmporteerd: ruim 2,5 miljoen ton. Dit zo’n 65% meer dan het jaar ervoor. Vooral Oekraïense suiker (meer dan 400.000 ton) heeft hieraan bijgedragen. Vanwege de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is het voor Oekraïne praktisch alleen nog mogelijk om suiker te exporteren naar de EU-27.
- Het patroon van het maandelijkse EU-suikervoorraadverloop lijkt te wijzen op een kleine terugval van consumptie. De vraag is of dit een tijdelijk inflatie-effect is of meer structureel van aard.
Vooruitblik
De hoge wereldmarktprijzen maakt suikerimporten relatief duur. Aangezien de EU-27 ook in 2023-2024 weer netto-importeur van suiker is, legt dit een stevige prijsvloer in de Europese markt. Daarbij is het in 2024 de vraag in hoeverre Oekraïense witsuiker vrijelijk de EU-27 in kan. Deze zomer heeft de Oekraïense regering namelijk een exportverbod voor onder meer suiker ingesteld ter bescherming van de eigen markt. Lidstaten die grenzen aan Oekraïne, zoals Polen en Roemenië, hebben aangegeven ongewenste effecten te zien van ongebreidelde suikerimporten. Ze vragen om beheersing. De importen liggen twintig keer zo hoog als voorheen - op basis van handelsafspraken - mogelijk was. De Europese Commissie houdt de handelsstromen dan ook scherp in de gaten.
De Europese bietenprijzen die voor 2023 betaald worden lijken relatief hoog uit te vallen. Dit lijkt een stimulans voor telers om in 2024 meer bieten te telen. Vraag is echter in hoeverre zij door de teeltuitdagingen en lage rendementen afgelopen jaren bereid zijn areaal uit te breiden.
Ten slotte maakt de prijsstijging op de wereldmarkt het aantrekkelijker om suiker te exporteren. Gelet op het structureel relatief krappe voorraadniveau in de EU-27 zal de suikerprijs hoog genoeg moeten zijn om voldoende beschikbaarheid van suiker in de EU te borgen.