Krapte in de EU-27 suikermarkt
De prijzen van vrijwel alle agrarische grondstoffen zijn de afgelopen maanden gestegen. Met name in de energiemarkten zijn recent fikse prijsstijgingen waarneembaar. Deze prijsontwikkelingen hebben ook effect op de mondiale suikermarkt. Sinds begin 2021 is de prijs voor witsuiker op de wereldmarkt al met circa 25% gestegen. In dezelfde periode laat de prijs voor ruwe rietsuiker zelfs een stijging zien van bijna 33%.
In de EU-27 zorgen krappe voorraden en beperkte importen voor stijgende suikerprijzen. De huidige oogst is op dit moment in volle gang. Uitgaande van de eerste resultaten lijkt de opbrengst per hectare voor de gehele EU vrij gemiddeld uit te vallen.
Wereldmarkt
Net zoals de afgelopen twee jaar stevent het suikerjaar 2021/2022 af op een tekort.
Tegenvallende suikerproductie is hiervan voornamelijk de oorzaak. In Brazilië, ’s werelds grootste suikerproducent, is er sprake geweest van extreme weersomstandigheden. Strenge vorst in het groeiseizoen afgewisseld met unieke droge weeromstandigheden zorgen in de belangrijkste suiker producerende regio voor een lager aanbod suikerriet. Dit in combinatie met een sterke vraag naar ethanol is de totale beschikbare hoeveelheid voor suikerriet voor suikerproductie beperkt. De suikerproductie lijkt daar jaar-op-jaar zo’n 10% tot 15% lager uit te zullen vallen. De reductie komt neer op circa 4 tot 6 miljoen ton minder suiker
De op één na grootse suikerproduct ter wereld, India, ziet een vrij stabiele productie. De Indiase overheid heeft besloten om in de toekomst meer gebruik te maken van ethanol als brandstof. Hierdoor lijkt op termijn minder suiker beschikbaar te komen uit het land.
In ’s werelds derde grootste suikerexporteur van suiker, Thailand, lijkt de oogst hoger uit te vallen. Dit compenseert, met circa 2 miljoen ton meer suikerproductie, de terugval in productie van Brazilië echter slechts ten dele.
De lockdowns als gevolg van de COVID-pandemie hebben een dempend effect gehad op de mondiale suikerconsumptie. Inmiddels schaffen veel landen steeds meer COVID maatregelen af, waardoor suikerconsumptie een stimulans krijgt. Het is nog te vroeg om conclusies te trekken over structureel veranderde consumptiepatronen door COVID. Wel lijkt de suikerconsumptie voor 2021/2022 door afschaffing van deze maatregelen verder aan te trekken. Mede hierdoor wordt er dit suikermarketing jaar een tekort verwacht.
Gespannen grondstoffenmarkten
Vrijwel alle grondstoffen zijn afgelopen maanden in prijs gestegen. De Brent olieprijs heeft inmiddels niveaus van boven de $80/barrel gehaald. Energie- en gasprijzen zijn eveneens sterk gestegen. Speculanten en investeerders zijn verhoogd actief op commodity markten, waardoor koersontwikkelingen een sterker volatiel karakter hebben. De onverwachts sterke groei van sommige economieën na COVID zorgt voor aantrekkende vraag naar grondstoffen. Hier zijn logistieke capaciteit en arbeidscapaciteit echter niet op voorbereid, met regionale tekorten aan containers en sterk gestegen kosten voor internationale zeevracht tot gevolg. Hierbij komt een vrees voor stagflatie in sommige landen zoals de USA. Al deze ontwikkelingen worden nog eens versterkt door geopolitieke onrust, onder meer Taiwan en Afghanistan. De gespannen situatie op de grondstoffenmarkten maakt koersen gevoelig voor hevige prijsschommelingen.
EU voorraad
Het suikermarketingjaar 2020/2021 is per 30 september 2021 afgelopen. De Europese Commissie schat in dat de suikervoorraad aan het einde van het suikermarketingjaar rond de 1,05 miljoen zal uitkomen.
Dit is een historisch laag niveau. Voor het derde achtereenvolgende jaar is de EU netto-importeur van suiker. In 2021/2022 lijkt de EU op basis van de huidige cijfers van de Europese Commissie voor het vierde jaar op rij netto importeur van suiker te worden.
De suikerimport is in 2020/2021 ten opzichte van voorgaande jaren flink achtergebleven.
Door de aangetrokken prijs op de wereldmarkt was het voor veel handelspartners van de EU aantrekkelijker om hun suiker elders te verkopen. Hierdoor is de EU-27 flink op de suikervoorraad ingeteerd. De 1,05 mln. ton eindvoorraad staat gelijk aan zo’n 4 weken suikerconsumptie in de EU-27.
Verwachtingen suikermarketingjaar 2021/2022
De bietencampagne is vrijwel in alle lidstaten onderweg. Het algemene beeld in de belangrijkste productieregio’s is vergelijkbaar: gezond bietenblad, bovengemiddelde wortelgroei en lage suikergehaltes. Een deel van de bieten is inmiddels verwerkt. De bieten die nog op de akker staan zullen de komende weken nog verder groeien.
Voor de EU ligt in het geheel een vrij gemiddelde opbrengst per hectare in het verschiet. De Europese Commissie verwacht een totale productie van circa 15,7 mln. ton, het op één na laagste productiegetal in de EU-27 sinds het afschaffen van het quotum regime (gecorrigeerd voor de UK). Dit lage productiegetal is vooral te wijten aan de krimp van het EU areaal suikerbieten die sinds 2018 plaatsvindt.
De suikerconsumptie zal naar verwachting van de Europese Commissie zo’n 0,2 mln. ton hoger uitvallen dan vorig jaar. Deze hogere consumptie is vooral te verklaren door de eerder genoemde beëindiging van COVID maatregelen.
De dalende productie en stijgende vraag leiden tot een krappere markt. Om de EU suikermarkt te voorzien van voldoende suiker zullen significante importvolumes nodig zijn. Geïmporteerde suiker is door de aangetrokken prijs op de wereldmarkt flink duurder geworden. Daarnaast is afzet aan de EU voor traditionele handelspartners door gestegen kosten voor zeevracht en logistiek een minder aantrekkelijke optie geworden. Regionale afzet kan voor hen daardoor de voorkeur hebben.
De Europese Commissie verwacht dan ook dat de eindvoorraad van ‘21/’22 slechts met 0,1 mln. ton stijgt (zie figuur III). Het verwachte eindvoorraadniveau in de EU-27 van 1,15 mln. ton suiker blijft hierdoor krap.
Toekomstperspectief
Voor het teeltseizoen 2022 kijken telers in de EU-27 kritisch of ze nog bieten willen telen. Er zijn zorgen over het gestegen kostenniveau van bijvoorbeeld diesel en kunstmest. Door de gestegen gasprijs en de beperkte fosfaatbeschikbaarheid worden er minder kunstmeststoffen gemaakt. Hierdoor zijn de prijzen hiervan enorm gestegen. In combinatie met enkele jaren met klimatologische uitdagingen en allerhande ziektes en plagen geeft dit voor de bietenteelt veel onzekerheid.
Competitieve bietenprijzen zullen voor het komende teeltseizoen essentieel zijn om de krimp van areaal in de EU-27 de te keren. Alternatieve, minder intensieve, gewassen zoals tarwe en koolzaad zijn momenteel door de sterk gestegen prijs juist aantrekkelijke alternatieven voor EU bietentelers. Het is aan de markt om de juiste prijs te bieden voor de biet.
Deze ingrediënten tezamen lijken op dit moment te leiden tot druk op de aanbodzijde van suiker. Hierdoor lijkt een langdurige krappere suikermarkt in de EU-27 in het verschiet te liggen. Anderzijds is de groeicyclus van de suikerbiet door de afhankelijk van de natuur nog onvoorspelbaar. Dit kan zowel een ruimer aanbod van suiker betekenen, als ook een nóg krapper aanbod.