Turbulente energiemarkten raken (EU-)suikermarkt
De invloed van de COVID-19 pandemie op het dagelijkse leven lijkt, ondanks hoge besmettingscijfers, af te nemen. Dit staat in schril contrast met de energiemarkten. Prijzen voor onder meer gas, steenkool en olie zijn sterk gestegen. Net als die voor vrijwel alle grondstoffen. Dit beïnvloedt ook de suikermarkt. De hamvraag voor 2022 in de EU-27 is in hoeverre bietentelers bereid zijn om bieten te telen. Uitdagende teeltomstandigheden, hogere verwachte teeltkosten en hoge(re) prijzen voor alternatieve gewassen drukken het enthousiasme over de bietenteelt.
Wereld
De COVID-pandemie blijft gevolgen houden voor de suikermarkt. Door lockdowns en andere maatregelen zijn consumptiepatronen van suiker en suikerhoudende goederen beïnvloed. Momenteel brengt het hoge aantal besmettingen en de invloed hiervan op beschikbaar personeel problemen met zich mee in onder meer de logistieke sector.
Suikerprijzen op de termijnmarkten hebben zich de afgelopen maanden in een vrij stabiele bandbreedte begeven.
Dit is zeker niet het geval voor de energiemarkten. Stijgende olieprijzen hebben onder meer tot gevolg dat de productie van ethanol uit suikerriet steeds interessanter wordt.
Daarnaast stijgen de kosten voor onder meer transport en gewasbeschermingsmiddelen. Vooral telers van suikerriet en suikerbieten zien dit, in combinatie met zeer hoge prijzen voor (kunst)meststoffen, met lede ogen aan. Door de recente Russische ban over de export van ammoniumnitraat maken boeren zich grote zorgen over de beschikbaarheid en prijs van kunstmest. Dit brengt onzekerheid met zich mee over de te verwachten opbrengsten van suikerriet en suikerbieten in 2022.
Ook het weer heeft invloed op het aanbod van suiker. De weersomstandigheden zijn op dit moment in enkele belangrijke teeltregio’s (Brazilië en India) vrij gunstig. Er valt voldoende regen en extremen blijven vooralsnog uit. Grote aanpassingen in te verwachten suikerproductie brengt dit echter niet met zich mee, het gaat namelijk om vrij ‘gemiddelde’ weersomstandigheden.
Analisten verwachten met al deze onzekerheden voor 2021-2022 een tekort van zo’n 3 miljoen ton suiker. Voor het volgende suikermarketingjaar 2022-2023 luidt de voorlopige inschatting een vrij gebalanceerde marktsituatie. Maar dat is met alle onzekerheden en aannames nog koffiedik kijken.
EU-productie
In de meeste EU-landen zijn de bietencampagnes afgerond. Over het algemeen zijn de hectareopbrengsten hersteld ten opzichte van vorig jaar. Vorig jaar hadden het vergelingsvirus en ongunstige weersomstandigheden grote impact op de opbrengst. Dit jaar was deze invloed minder groot.
De Europese Commissie heeft nog geen officiële getallen gepubliceerd. Schattingen wijzen op een EU-27 productie van zo’n 16 miljoen ton suiker uit biet. Dit is hoger dan de 14,55 miljoen ton van vorig jaar. Niettemin is 16 miljoen ton het op één na laagste productievolume sinds het afschaffen van de suikerquota. Dit heeft vooral te maken met het verder gekrompen areaal bieten.
Netto-importeur
De EU-27 is daardoor ook in het suikermarketing jaar 2021-2022 netto-importeur van suiker. Voor het vierde jaar op rij produceert de EU-27 niet genoeg suiker om aan de eigen behoefte te voldoen. Daardoor is de prijs in de EU mede afhankelijk van de ontwikkelingen op de wereldmarkt. Tegelijk hebben enkele traditionele suikerexporteurs, zoals Mauritius en Fiji, minder suiker beschikbaar door teleurstellende opbrengsten. In combinatie met fiks hogere transportkosten is de importbeschikbaarheid dan ook niet vanzelfsprekend. Hoge energiekosten zorgen ook dat het duurder wordt om geïmporteerde ruwe riet te raffineren tot witsuiker.
Voorraad
Suikermarketing jaar 2020-2021 is afgesloten met een eindvoorraad van iets meer dan 1,2 miljoen ton suiker. Dit is historisch laag. Voor 2021-2022 ontbreken - bij het schrijven van dit artikel – nog de officiële getallen. Naar verwachting komt de eindvoorraad uit rond de 1,5 miljoen ton.
Verwachtingen bietenteelt
De Nederlandse bietenprijs voor teeltjaar 2021 is recent vastgesteld. Deze is uitgekomen op een standaardprijs van € 40 /ton bij 17% suiker. Dit is €0,50 hoger dan de bietenprijs voor teeltjaar 2020.
Bij gemiddeld geleverde kwaliteit bedraagt de bietenprijs € 38,91 ten opzichte van € 35,60 in 2020. Dit komt vooral door een verbeterd gemiddeld suikergehalte in de biet (16,73% in 2021 versus 16,11% in 2020).
De ontwikkeling van het EU-27 areaal in teeltseizoen 2022 is een punt van aandacht. Telers kijken kritisch of ze nog structureel bieten blijven telen. Diverse jaren van matige opbrengsten teisteren de sector. Hogere (verwachte) kosten drukken de marge van de teelt verder. Daarnaast zijn alternatieve gewassen flink in prijs gestegen. Dit zorgt voor grote druk op suikerbietenverwerkers om een hoge(re) bietenprijs te betalen. In meerdere Europese landen worden fiks hogere bietenprijzen aangeboden voor 2022. Toch neemt het Europese bietenareaal naar verwachting tussen de 1% en 3% af.
Vooruitzicht
Verwerkers van suikerbieten zien de bietenprijzen stijgen. Bovendien nemen de verwerkingskosten van bieten flink toe door de gestegen kosten van energie. Grondstofkosten zoals papier, hout en plastic zijn structureel gestegen. Andere kosten zoals transport zijn ook duurder. De huidige afhankelijkheid van importen en de daarbij horende kosten maken de Europese suikermarkt nóg kwetsbaarder voor prijsvolatiliteiten.
Dit alles maakt dat de suikerprijs moet stijgen in de EU om de markt van voldoende suiker te blijven voorzien.